Język codzienny (BICS)
Nabywany szybko (1-2 lata). Związany z kontekstem, nieformalny, sytuacyjny. Wystarczający do codziennego życia, ale nie do szkoły.
Rozumienie i wspieranie
Niemiecki jako język drugi
Podstawy i drogi
celowego wsparcia językowego
Czym jest niemiecki jako język drugi?
Niemiecki jako język drugi (niem. Deutsch als Zweitsprache - DaZ) oznacza nabywanie języka niemieckiego przez osoby, które mają inny język pierwszy (ojczysty) i żyją w środowisku niemieckojęzycznym 🇩🇪🇦🇹🇨🇭. W przeciwieństwie do nauki języka obcego, nabywanie DaZ odbywa się w codziennym kontakcie z językiem niemieckim - w szkole, na placu zabaw, podczas zakupów czy w miejscu pracy.
Uczącymi się DaZ są dzieci ze środowisk migracyjnych wychowane w Niemczech, rodziny imigrantów lub dorośli, którzy mieszkają w Niemczech na stałe. Są oni codziennie otoczeni językiem niemieckim i nabywają go zarówno w sposób kierowany (na lekcjach), jak i niekierowany (w życiu codziennym). Ten stały kontakt z językiem zasadniczo odróżnia DaZ od niemieckiego jako języka obcego (niem. Deutsch als Fremdsprache - DaF).
Częstym pytaniem jest: „Czy niemiecki jest moim językiem ojczystym, jeśli urodziłem się tutaj?” Odpowiedź brzmi: nie automatycznie. To, czy niemiecki jest uważany za język ojczysty, zależy od tego, który język jest nabywany jako pierwszy i używany w codziennym życiu rodzinnym. Jeśli w domu mówi się głównie w innym języku, niemiecki może być nabywany jako język drugi, mimo urodzenia się w Niemczech.
Cechy nabywania DaZ:
- Centrum życiowe w kraju niemieckojęzycznym – uczący się mieszkają w Niemczech, Austrii lub Szwajcarii
- Codzienny kontakt z językiem – niemiecki towarzyszy uczącym się w szkole, pracy i życiu codziennym
- Nabywanie kierowane i niekierowane – nauka na kursie i jednocześnie w codziennym życiu
- Znaczenie egzystencjalne – niemiecki jest potrzebny do edukacji, pracy i uczestnictwa w życiu społecznym
- Częsta wielojęzyczność – język pierwszy pozostaje zachowany jako zasób
Różnica: DaZ a DaF
Pojęcia niemiecki jako język drugi (DaZ) i niemiecki jako język obcy (DaF) są często mylone lub używane synonimicznie. Jednak w językoznawstwie i dydaktyce językowej istnieją istotne różnice, które bezpośrednio wpływają na metodykę i cele uczenia się.
| Niemiecki jako język drugi (DaZ) |
Niemiecki jako język obcy (DaF) |
|---|---|
| Nabywanie w kraju niemieckojęzycznym (np. dzieci w niemieckich szkołach) | Nauka za granicą (np. lekcje niemieckiego we Francji czy Japonii) |
| Codzienny kontakt z językiem niemieckim w życiu, szkole i pracy | Kontakt głównie na lekcjach, mały kontakt codzienny |
| Nabywanie kierowane i niekierowane jednocześnie | Głównie nabywanie kierowane w klasie |
| Niemiecki jest potrzebny bezpośrednio do edukacji, pracy i uczestnictwa | Niemiecki jako dodatkowa kompetencja, nie niezbędna egzystencjalnie |
| Cel: Kompetencja w języku edukacyjnym i integracja społeczna | Cel: Kompetencja komunikacyjna na potrzeby podróży, studiów lub pracy za granicą |
Dlaczego ta różnica jest ważna?
Uczący się DaZ potrzebują innych podejść dydaktycznych niż uczący się DaF. Podczas gdy podręczniki DaF są projektowane do ustrukturyzowanych lekcji języka obcego, lekcje DaZ muszą uwzględniać codzienne doświadczenia uczących się, brać pod uwagę heterogeniczność językową i torować drogę do języka edukacyjnego.
DaZ i język edukacyjny
Dla osób uczących się DaZ nabycie języka edukacyjnego stanowi szczególne wyzwanie. Podczas gdy język codzienny (BICS) często jest już po roku lub dwóch na dobrym poziomie, nabycie języka edukacyjnego (CALP) trwa zazwyczaj od pięciu do siedmiu lat.
Oznacza to, że dziecko, które płynnie mówi po niemiecku i bez trudu porozumiewa się na szkolnym podwórku, może mimo to ponosić porażki na lekcjach, ponieważ brakuje mu kompetencji w języku edukacyjnym. Właśnie tutaj zaczyna się praca InSL e.V.
Język edukacyjny (CALP)
Wymaga znacznie więcej czasu (5-7 lat). Niezależny od kontekstu, abstrakcyjny, formalny. Decydujący o sukcesie szkolnym.
Wielojęzyczność jako szansa
Przez długi czas wielojęzyczność postrzegano jako przeszkodę. Jednak nowoczesne językoznawstwo pokazuje: wielojęzyczność to zasób. Dzieci dorastające z wieloma językami często rozwijają lepszą świadomość językową i łatwiej potrafią porównywać i rozumieć struktury językowe.
InSL e.V. kieruje się Koncepcją podstawową komunikacji w języku edukacyjnym (BiKo) według profesor Ingrid Gogolin, która wyraźnie uznaje wielojęzyczność za zasób. W naszych kursach językowych dla dzieci i dorosłych język ojczysty nie jest traktowany jako deficyt, lecz ceniony jako podstawa do nabywania języka niemieckiego.
Zalety wielojęzyczności:
- Zwiększona wrażliwość językowa – dzieci wielojęzyczne szybciej rozpoznają wzorce językowe
- Lepsza świadomość metajęzykowa – potrafią refleksyjnie podchodzić do języka
- Elastyczność poznawcza – przełączanie się między językami trenuje mózg
- Kompetencje kulturowe – dostęp do różnych kultur i sposobów myślenia
Wsparcie DaZ w InSL e.V.
InSL e.V. łączy wsparcie DaZ z nabywaniem języka edukacyjnego. Nasze podejście wykracza poza czyste przekazywanie języka: wspieramy ciągłą edukację językową – od języka codziennego, przez język specjalistyczny, aż po język edukacyjny.
Wsparcie DaZ dla dzieci
- Piraci językowi (4-6 lat) – Zabawowe wprowadzenie do języka niemieckiego, wczesne wspieranie języka edukacyjnego w wieku przedszkolnym
- Detektywi językowi (6-10 lat) – Systematyczne budowanie kompetencji w języku edukacyjnym w wieku wczesnoszkolnym
- Badacze językowi (10-16 lat) – Wsparcie w zakresie języka specjalistycznego i przygotowanie do szkół średnich
Wsparcie DaZ dla dorosłych
- Treningi grupowe – Zindywidualizowane kursy niemieckiego z praktycznymi ćwiczeniami z gramatyki, czytania i rozumienia ze słuchu
- Deutsch4U – Projekt finansowany ze środków UE dla osób z utrudnionym dostępem do regularnych ofert językowych
- Kurs czytania i pisania – Celowe wspieranie kompetencji w zakresie języka pisanego
Wsparcie DaZ dla dzieci i dorosłych
Towarzyszymy Państwu lub Państwa dziecku w drodze do pewnego opanowania języka niemieckiego – indywidualnie, profesjonalnie i w oparciu o podstawy naukowe.